Resmi mi, sokak usulü mü? Renk-sayı kart oyununda 8 tartışmalı durum

Kart masasında kavga, kural kitapçığı çekmeceden çıkana kadar sürer. Bu yazı UNO benzeri renk-sayı kart oyunlarında en sık patlayan sekiz ev kuralı tartışmasını tek tek ele alıyor: oyunun üreticisinin resmi kitapçığı ne diyor, sokak usulü ne yapıyor, Masabaşı'nda hangi ayar karar veriyor.

"Resmi" dediğimiz, üreticinin temel kural kitapçığı. Kitapçığın bir baskısı birkaç ev kuralını da isteğe bağlı olarak öneriyor; onları ayrıca belirttik. "Sokak usulü" sütunu Masabaşı'nın Türk Sokak Kuralları setinin ayarı. Masayı kuran her kuralı tek tek açıp kapatabilir.

Sekiz durum tek tabloda

1. +2 üstüne +2 atılır mı?

Resmi kuralda atılmaz. +2 yiyen oyuncu iki kart çeker ve sırası geçer; cezayı bir sonrakine devredemez. Oyunun resmi hesabı 2019'da biriktirmenin kurallarda olmadığını hatırlattığında epey kişi şaşırdı. Yine de kitapçığın 2008 baskısı biriktirmeyi isteğe bağlı bir ev kuralı olarak öneriyor, bir şartla: yalnız aynı tür üst üste biner, +2 üstüne +2, +4 üstüne +4.

Masabaşı'nda ceza biriktirmenin üç seçeneği var: kapalı, yalnız aynı tür, karışık. "Yalnız aynı tür" tam da kitapçığın önerdiği ev kuralı. Klasik setinde biriktirme kapalı, Türk Sokak Kuralları setinde karışık ve tavansız. Zinciri sürdüremeyen, biriken cezanın hepsini çeker; bu sette sırasını da kaybeder.

2. +4 üstüne +2 atılır mı?

Resmi kuralda hiç yok. 2019'daki hatırlatma tam da bu hamle içindi: +4 yiyen dört kart çeker, üstüne +2 atıp sıradakine altı kart çektiremez. Kitapçığın önerdiği ev kuralı bile türleri karıştırmaz.

Masabaşı'nda türleri karıştırmak için biriktirme karışık olmalı; o zaman iki ayrı ayar devreye girer: "+2 üstüne +4 atılabilir" ve "+4 üstüne +2 atılabilir". Türk Sokak Kuralları setinde ikisi de açık.

3. +4'ü her an atabilir misin?

Resmi kuralda atamazsın. Joker +4 ancak elinde masadaki renkten hiç kart yokken oynanır; aynı sayıdan ya da başka renkten bir aksiyon kartının olması engel değil, yalnız renk sayılır. Sıradaki oyuncu blöften şüphelenirse itiraz eder ve elini görür. Blöf çıkarsa +4'ü atan 4 kart çeker; çıkmazsa itiraz eden 6 kart çeker.

Masabaşı'nda "+4 atma kuralı" ayarı Klasik setinde resmi kısıtlı, Türk Sokak Kuralları setinde serbest. +4 itirazı ayrı bir ayar ve yalnız resmi kısıtla açılabiliyor; Hardcore setinde açık. Resmi kısıt açık, itiraz kapalıyken kural dışı +4'ü sunucu engeller. Tek istisna ceza zinciri: biriktirme +4'ün zincire girmesine izin veriyorsa, zincirin ortasında bu kısıt aranmaz. İtiraz açıkken sunucu engellemez: blöf yapılabilir, yakalamak sana kalır. İtiraz cezaları varsayılan 4 ve 6 kart, kitapçıktakiyle aynı.

4. Uyan kart yoksa kaç kart çekersin?

Resmi kuralda bir. Çektiğin kart oynanabiliyorsa aynı sırada atabilirsin; oynanamıyorsa sıra geçer. Sokak usulünde uyan kart gelene kadar çekersin; el bir anda şişebilir.

Masabaşı'nda "Kart çekme şekli" ayarının üç seçeneği var: "Tek kart çek", "Uygun kart gelene kadar çek" ve "Tek kart çek, sıra geçsin". Çekilen kartın ne olacağını "Çekilen kartı oynama" belirler. Klasik setinde tek kart çekilir; uyan kartı atıp atmamak sana kalmış. Türk Sokak Kuralları setinde uyan kart gelene kadar çekilir; uyan kart kendiliğinden atılır.

5. Elinde uyan kart varken çekebilir misin?

Bu sefer resmi kural daha gevşek: oynanabilir kartın olsa bile atmayıp desteden çekebilirsin. Tek şartı, çektikten sonra elinden başka kart atamaman; çektiğin kart uyuyorsa yalnız onu atabilirsin.

Masabaşı burada resmi kuraldan sıkı. "İsteyerek kart çekme" ayarı varsayılanda kapalı ve hiçbir hazır set açmıyor: uyan kartın varsa oynarsın, yoksa çekersin. Açarsan uyan kartın varken de desteden çekebilirsin. Bununla karışmasın: pas geçme hakkı başka bir ayar; o, hiç çekmeden pas demek.

6. 7 ve 0: el takası ve kaydırma

Temel kurallarda ikisi de yok. Kitapçığın 2008 baskısı bunları birlikte, isteğe bağlı bir ev kuralı olarak öneriyor: 7 atan, seçtiği bir oyuncuyla elini değiştirir; 0 atılınca herkes elini oyun yönündeki bir sonraki oyuncuya verir.

Masabaşı'nda ikisi ayrı ayar: "7 atınca el değiştir" ve "0 atınca eller kaysın". Varsayılanda ikisi de kapalı, Türk Sokak Kuralları setinde ikisi de açık. Son kartın 7 ya da 0 ise takas da kayma da olmaz; eli bitirmiş olursun. Ne zaman eğlenceli, ne zaman kaos olduğunu 7-0 yazısında anlattık.

7. Araya girmek serbest mi?

Bu da temel kurallarda yok; aynı baskı onu da ev kuralı olarak öneriyor. Elindeki kart masadakinin birebir aynısıysa (aynı renk, aynı sayı ya da sembol) sıranı beklemeden atarsın ve oyun senden devam eder.

Araya girmenin ayarı "Araya girme (Jump-In)": varsayılanı kapalı, Türk Sokak Kuralları setinde açık. Masabaşı'nda ceza zinciri sürerken, Renk Kilidi varken ya da üstte joker dururken araya girilmez.

8. Son kart joker olabilir mi?

Resmi kitapçığa göre olur: son kartını atan eli kazanır, kart ne olursa olsun. Son kart +2 ya da +4 ise sıradaki oyuncu kartlarını yine çeker ve o kartlar puan hesabına girer.

Jokerle bitirmeyi yasaklayan masalar da var. Masabaşı'nda bunun ayarı "Son kart Joker olamaz": varsayılanı kapalı, Türk Sokak Kuralları setinde de kapalı; Hardcore setinde açık. Yasak yalnız Joker ve +4 için; son kartın +2 ise yine bitirebilirsin.

Tartışmayı masayı kurarken bitir

Masayı kurarken bir hazır set seçer, sonra istediğin ayarı tek tek değiştirirsin. Klasik seti resmi kurala yakın durur; bu sekiz durumda ondan ayrıldığı yerler: +4 itirazı ve isteyerek kart çekme kapalı. Türk Sokak Kuralları seti sokak usulünü getirir.

Kuralı önceden gruba atmak istersen "Kurallar" ekranının "Setler" sekmesinde, "Kendi setini paylaş" bölümü seçili setin bağlantısını verir: açan kişi masayı aynı kurallarla kurar. Kavga masada değil, masa kurulurken biter.