+4 üstüne +2 atılır mı? Ceza biriktirmenin bütün hâlleri

Resmi kural: zincir yok

Kısa cevabın uzun hâli şu. Resmi kurallarda ceza kartı devredilmez: +2 yiyen iki kart çeker ve sırası yanar, Joker +4 yiyen dört kart çeker ve o da sırasını kaybeder. Yani ne +2 üstüne +2 atılır ne +4 üstüne +2. Masabaşı'nın Klasik seti de bu yüzden ceza biriktirmeyi kapalı getirir.

Ceza biriktirme bir ev kuralı ve tek bir kural da değil, bir aile: neyin neyin üstüne bindiği, zincirin nerede durduğu, cezadan nasıl kaçıldığı masadan masaya değişir. Kavga da tam buradan çıkar. Aşağıda her hâli tek tek var; hepsi Masabaşı'nda bir ayar.

Kapalı, aynı tür, karışık

Ceza biriktirme ayarının üç hâli var:

• Kapalı. Herkes kendi cezasını çeker; resmi kuraldaki gibi.
• Aynı tür. Yalnız aynı ceza kartı üst üste biner: +2 üstüne +2, +4 üstüne +4. Biriktirmenin bilinen tarifi budur; +2 ile +4'ü birbirine karıştırmaz.
• Karışık. +2 ile +4 birbirine eklenir; zincir 2, 6, 8 diye büyüyebilir.

Karışık modda iki yön ayrı ayrı açılıp kapanır: +2 üstüne +4 atılabilir ve +4 üstüne +2 atılabilir. Başlıktaki sorunun cevabı ikincisinde. Onu kapatırsan masaya +4 geldiğinde yalnız başka bir +4'le karşılık verebilirsin, +2'yle zincire giremezsin. Öbür yön açık kaldıkça +2 zincirine +4 eklemek serbest.

Masabaşı'nda iki ayrıntı tartışmayı baştan bitirir; başka masalarda ikisi de farklı oynanabilir. Birincisi, zincirde renk aranmaz: mavi +2'nin üstüne yeşil +2 atabilirsin, +4'ün seçtiği renk ne olursa olsun +2'yi üstüne koyabilirsin. İkincisi, zincire katılmak zorunlu değildir: elinde +2 olsa bile cezayı çekmeyi seçebilirsin. Zincire karşılık vermeyen, biriken cezayı çeker.

Cezayı çekene ne olur?

Zincir kapanınca biriken ceza çekilir. Kimin nasıl çektiğini ve sonra ne olduğunu iki ayar belirler:

• Cezayı çeken sırasını kaybeder. Açıkken cezayı çeken sırasını da kaybeder, oyun bir sonrakinden sürer; kapalıysa çektikten sonra kart atabilir. Ayar biriktirme kapalı masada da geçerli: tek bir +2 yiyen de sırasını kaybeder. Varsayılan açık, Sade Sokak setinde kapalı.
• Cezayı oyunculara böl. Açıkken ceza tek kişiye yığılmaz: zinciri kabul edenden başlayarak oyundakilere birer birer dağıtılır. Varsayılan kapalı; hiçbir hazır set açmıyor.

Ceza tavanı

Biriken ceza tavanı koyarsan ceza o sayıya ulaşınca zincir kilitlenir: kimse üstüne ceza kartı ekleyemez, sıradaki çeker. Tavan bir eşik, kesme değil; son kart onu aşabilir. Tavan 10'ken 8'lik zincire +4 binerse ceza 12 olur ve orada kilitlenir.

Tavan en çok 30 kart olabilir; varsayılan sınırsız. Hazır setlerden tavan koyan: Takım Savaşı (8 kart). Biriktirme açık öbür setlerde tavan yok.

Zincirden kaçış kartları

Zinciri büyütmeden de kurtulabilirsin. Her yol ayrı bir ayar:

• Yön kartıyla cezayı geri yansıt. Masanın renginden bir Yön Değiştir atarsın; yön döner, ceza büyümeden geldiği tarafa gider. Varsayılan kapalı, Türk Sokak Kuralları setinde açık.
• Pas kartıyla cezayı kaydır. Masanın renginden bir Pas Geçirt atarsın; ceza olduğu gibi bir sonraki oyuncuya geçer, sen kurtulursun. Varsayılan kapalı; hiçbir hazır set açmıyor.
• Joker biriken cezayı siler. Düz Joker atınca biriken ceza tamamen silinir. Varsayılan kapalı; hiçbir hazır set açmıyor.
• Kalkan. Kaos paketinin kartı: biriken cezayı emer, kimse çekmez. Varsayılan kapalı, Tam Kaos setinde açık.
• Yansıt. Kaos paketinin kartı: biriken cezayı zinciri başlatana çektirir. Varsayılan kapalı, Tam Kaos setinde açık.

Bu kartlar tavana takılmaz: zincir kilitlense de onlarla karşılık verebilirsin.

+4 itirazı: blöfün bedeli

Resmi kuralda Joker +4 serbest değildir: yalnız elinde masanın renginden kart yokken atılır. Sıradaki oyuncu bundan şüphelenirse itiraz eder. Blöf çıkarsa +4'ü atan 4 kart çeker ve oyun itiraz edenden sürer; +4 kurala uygunsa itiraz eden 6 kart çeker ve sırasını kaybeder.

Masabaşı'nda bunlar iki ayar. +4 atma kuralı varsayılan olarak serbest: +4'ü istediğin an atarsın. Resmi kurala çekersen ve itiraz kapalıysa kuralı sunucu uygular: masanın renginden kartın varken +4 atamazsın. Bu kısıt yalnız zincir yokken aranır; ceza zincirine +4'le karşılık verirken elinde masanın rengi olup olmadığına bakılmaz. +4'e itiraz hakkı açılınca sunucu blöfü engellemez, kuralı oyuncular itiraz ederek korur. İki ceza da ayarlanabilir; varsayılanları sırayla 4 ve 6 kart. Resmi kısıt Klasik ve Hardcore setlerinde, itiraz Hardcore setinde açık.

Biriktirmeyle aynı masadaysa itiraz yalnız en üstteki +4'e yapılır; üstüne +2 binerse itiraz hakkı düşer. Yani +4 yiyen ya itiraz eder ya zinciri +2'yle sürdürür, ikisi birden olmaz.

Hazır setlerde durum

Masa kurarken Türk Sokak Kuralları seti seçili gelir; masayı olduğu gibi açarsan onun satırıyla oynarsın. Seti seçtikten sonra her ayarı tek tek değiştirebilirsin.

Hangi masaya hangisi?

• Yeni başlayanlarla: kapalı ya da aynı tür. Herkes cezasını görür, kimse bir anda deste kadar kartla kalmaz.
• Sokak masası: karışık ve tavansız. Elde tutulan her +2 savunmaya döner; en büyük patlamalar burada.
• Ortası: karışık ama tavanlı. Zincirin heyecanı kalır, el tek hamlede çökmez.
• Blöf sevenlere: resmi +4 kısıtı ve itiraz. Biriktirme kapalıyken +4 atmak yeniden bir karar olur.